فهرست مندرجات
دانشنامهٔ آزاد فناوری
یک پایگاه دانش فارسی برای شناخت، استفاده، میزبانی و توسعهٔ فناوری‌های آزاد.
در این دانشنامه تلاش می‌کنیم دانش فنی را به زبان فارسی، دقیق، مستند و کاربردی گردآوری کنیم؛ از تعریف اصطلاحات رایانه‌ای و بررسی معادل‌های فارسی گرفته تا راهنمای نصب نرم‌افزار، راه‌اندازی سرویس‌های خودمیزبان، مستندات فنی و مقاله‌های تخصصی.
هدف، صرفاً ترجمهٔ مطالب موجود نیست. می‌خواهیم منبعی بسازیم که خواننده بتواند با استفاده از آن فناوری را بهتر بفهمد، خودش آن را راه‌اندازی کند و در صورت نیاز، مستقل از سرویس‌های آماده، آن را مدیریت کند.
دانشنامه چه بخش‌هایی دارد؟
واژه‌نامهٔ فناوری
گردآوری و بررسی اصطلاحات رایانه، شبکه، برنامه‌نویسی، امنیت سایبری و فناوری‌های نوین، همراه با معادل‌های فارسی، تعریف دقیق، مثال و منابع.
- بررسی تفاوت اصطلاحات مشابه
- معرفی معادل‌های رایج و پیشنهادی فارسی
راهنمای نصب و استفاده
راهنماهای گام‌به‌گام برای نصب، پیکربندی، استفاده و عیب‌یابی نرم‌افزارهای آزاد؛ از ابزارهای روزمره تا سرویس‌های تخصصی.
- نصب و پیکربندی در توزیع‌های مختلف لینوکس
- مدیریت کاربران، دسترسی‌ها و پشتیبان‌گیری
- عیب‌یابی خطاهای رایج
خودمیزبانی و زیرساخت
مستندات راه‌اندازی و نگهداری سرویس‌های شخصی، سازمانی و اجتماعی روی زیرساخت تحت کنترل خودمان.
- میزبانی وب و مدیریت دامنه و DNS
- سرویس‌های ارتباطی، هم‌رسانی و همکاری
- مدیریت سرور، کانتینرها و پایگاه‌های داده
- امنیت، پایش، بازیابی و تداوم سرویس
مستندات فنی
دانش فنی ساختاریافته برای درک سازوکار فناوری‌ها، پروتکل‌ها، معماری نرم‌افزار و اجزای زیرساخت.
- تشریح پروتکل‌ها و استانداردها
- معماری سیستم‌ها و سرویس‌ها
- مثال‌های عملی، نمودارها و نمونه‌پیکربندی‌ها
مقاله‌ها و وایت‌پیپرها
مقاله‌های تحلیلی و پژوهشی فارسی دربارهٔ فناوری، نرم‌افزار آزاد، زیرساخت دیجیتال، امنیت، حاکمیت داده و معماری سیستم‌ها.
- ترجمه و تحلیل اسناد فنی معتبر
- انتشار پژوهش‌ها و پیشنهادهای فنی مستقل
- بررسی راهکارها، محدودیت‌ها و تصمیم‌های معماری
پروژه‌ها و مطالعات موردی
مستندات تجربی پروژه‌های واقعی، همراه با تصمیم‌های طراحی، مراحل اجرا، مشکلات، راه‌حل‌ها و نتایج قابل ارزیابی.
اصول مستندسازی
- دقت فنی: مطالب باید با رفتار واقعی نرم‌افزار و مستندات معتبر سازگار باشند.
- قابلیت اجرا: راهنماها تا جای ممکن باید مراحل روشن، پیش‌نیازها و نمونه‌های قابل آزمایش داشته باشند.
- شفافیت: نسخهٔ نرم‌افزار، تاریخ آخرین بررسی و محدودیت‌های راهکار مشخص شوند.
- استقلال: تا حد امکان از استانداردهای باز، نرم‌افزار آزاد و راهکارهای قابل بررسی استفاده شود.
- منابع معتبر: ادعاهای فنی، به‌ویژه در مستندات امنیتی و پژوهشی، باید با منبع پشتیبانی شوند.
- آزادی مشارکت: اصلاح، تکمیل و نقد مستندات با استدلال فنی و احترام به مشارکت‌کنندگان انجام شود.
- صداقت در ترجمه: ترجمهٔ فارسی نباید تفاوت میان واقعیت فنی، تفسیر نویسنده و پیشنهاد شخصی را پنهان کند.
چگونه مشارکت کنیم؟
برای مشارکت می‌توانید یک اصطلاح را تعریف کنید، راهنمای نصب بنویسید، مستندات یک نرم‌افزار را تکمیل کنید، تجربهٔ خودمیزبانی‌تان را ثبت کنید یا مقاله‌ای فنی را ترجمه و تحلیل کنید.
در راهنماهای اجرایی، نسخه‌ها و پیش‌نیازها را مشخص کنید. در مقاله‌ها و وایت‌پیپرها، منابع، فرض‌ها، روش بررسی و محدودیت‌ها را بنویسید. اگر راهکاری را شخصاً آزمایش نکرده‌اید، آن را به‌عنوان تجربهٔ تأییدشده معرفی نکنید.
دانش باید قابل استفاده باشد
این پایگاه با مشارکت افرادی رشد می‌کند که می‌خواهند فناوری را بفهمند، آن را مستند کنند و دانش فنی را به زبان فارسی در دسترس دیگران قرار دهند.
مطالب این دانشنامه به‌تدریج تکمیل و بازبینی می‌شوند. کیفیت دانش، قابلیت بازتولید نتایج و شفافیت منابع بر حجم مطالب اولویت دارند.